Armoni

Temel Kavramlar

Armoni, seslerin aynı anda birleşerek oluşturduğu uyumun bilimidir.

Terim	Anlam
Armoni	Farklı seslerin aynı anda bir araya gelmesiyle oluşan uyumu ve bu uyumun kurallarını inceleyen müzik dalı; melodi müziğin yatay, armoni ise dikey unsurudur.
Akor	En az üç farklı sesin aynı anda tınlamasıyla oluşan ses grubu.
Arpej	Bir akoru oluşturan seslerin aynı anda değil, birbiri ardına çalınması.
Diyatonik Akor	Yalnızca içinde bulunduğu dizinin kendi seslerinden oluşan akor.
Altere Akor	İçinde bulunduğu dizinin dışından, alterasyonlu (diyez/bemollü) sesler de içeren akor.
Konsonans	Kulakta uyumlu ve kaynaşmış bir etki bırakan, bir çözülmeye ihtiyaç göstermeyen aralık veya akor.
Dissonans	Kulakta gerilim yaratan, bir çözülme/karar ihtiyacı doğuran aralık veya akor.
Anarmonik Değişim	Aynı sesin, tonalite değiştiğinde farklı bir isimle yazılması (örn. Re diyez'in Mi bemol olarak yazılması gibi).

Bir dizinin I, IV ve V. dereceleri, tonalitenin iskeletini oluşturan ana seslerdir.

Terim	Derece	Anlam
Tonik	I	Tonalitenin merkezi, "ev" hissi veren ve cümlenin nihai olarak karar kıldığı akor.
Subdominant	IV	"Alt çeken" olarak da bilinir; toniğe doğru yön değiştirme hissi yaratan akor.
Dominant	V	"Çeken" olarak da bilinir; gerilim yaratıp toniğe güçlü bir şekilde çözülme ihtiyacı doğuran akor.
Sansibl (Yeden)	VII	Dominant akorun üçlüsü olan, toniğe yarım ses çıkıcı yönde çözülme eğilimi taşıyan ses.
Ana Akorlar	I, IV, V	Tonalitenin temelini oluşturan, kadansları meydana getiren üç temel derece akoru.
Yan Akorlar	II, III, VI	Ana akorları destekleyip güçlendiren, müzik cümlesini çeşitlendiren yardımcı derece akorları.

Akorlar, üst üste eklenen üçlü aralıklarla farklı sayıda seslere genişler.

Terim	Anlam
Üçlü Akor (Triad)	Kök ses üzerine üst üste iki üçlü aralık kurularak oluşan, üç sesten ibaret en temel akor yapısı.
Yedili Akor (Septakor)	Üçlü akorun üzerine bir üçlü aralık daha eklenmesiyle oluşan, dört sesli akor; kök ses ile en üst ses arasında yedili aralık bulunur.
Dokuzlu Akor (Nonakor)	Yedili akorun üzerine bir üçlü aralık daha eklenmesiyle oluşan, beş sesli akor.
Kök Durumu	Akorun en pes sesinin, akorun temel/kök sesi olduğu düzen.
Çevrim (İnversiyon)	Akorun kök sesi dışında bir sesinin en pes seste yer aldığı düzen; örneğin akorun beşlisi basta ise bu ikinci çevrimdir.
Dar Düzen	Akor seslerinin birbirine yakın aralıklarla, sıkışık biçimde dizildiği kuruluş.
Geniş Düzen	Akor sesleri arasında daha büyük aralıkların bulunduğu, seslerin daha açık dizildiği kuruluş.
Melodik Pozisyon	Akorun en üst (soprano) sesinin, akorun birlisi, üçlüsü veya beşlisi olmasına göre belirlenen konum.

Kadans, müzikteki noktalama işaretleri gibidir; bir cümlenin nasıl bittiğini belirler.

Terim	Anlam
Tam (Otantik) Kadans (V–I)	Dominant akorunun toniğe bağlanmasıyla oluşan, kulakta en kesin bitiş etkisini bırakan kadans.
Plagal Kadans (IV–I)	Subdominant akorunun doğrudan toniğe bağlanmasıyla oluşan, otantik kadanstan daha yumuşak bir bitiş etkisi veren kadans.
Yarım Kadans (…–V)	Cümlenin dominant akorunda kalmasıyla oluşan, tam bir çözülme sağlamayan, "virgül" etkisi veren kadans.
Aldatıcı (Kırık) Kadans (V–VI)	Dominant akorundan sonra beklenen tonik akoru gelmeyip, genellikle VI. derece akorunun gelmesiyle oluşan sürpriz etkili kadans.

Klasik armonide seslerin doğru bağlanmasını sağlayan temel yazım kuralları.

Terim	Anlam
Paralel Beşli/Sekizli Yasağı	İki ayrı sesin (partinin) aynı yönde hareket ederek art arda beşli veya sekizli aralıkta kalması klasik armonide yasaktır.
Ses Çiftleme	Dört sesli bir akor yazımında, üç farklı akor sesinden birinin (genellikle kök sesin) iki farklı partide tekrarlanması.
Zıt Hareket Kuralı	Bas parti bitişik (komşu sese) hareket ediyorsa, diğer partilerin basa göre ters yönde hareket etmesi gerektiğini belirten kural.
Çift Porte	Armonide akorların yazıldığı, soprano-alto üst portede, tenor-bas alt portede gösterildiği iki porteli düzen.