Aksak Usulü 9/8 Nasıl Vurulur?

9/8

Aksak

Dokuz zamanlı küçük usul · 4 + 5

Üst çizgi · SAĞ EL DÜM ve TE — sağ elle sağ dize

Alt çizgi · SOL EL TEK, KÂ ve KE — sol elle sol dize

Aksak dokuz zamanlı ve altı darplı bir küçük usuldür. Bir Sofyan (4 zaman) ile bir Türk Aksağı’nın (5 zaman) birleşmesinden meydana gelir; yani 4 + 5 bölünür. Adını, zamanların eşit bölünmemesinden doğan aksak yürüyüşünden alır.

Vuruş sırası: DÜ-ÜM (2 zaman, kuvvetli) · TE (1, yarı kuvvetli) · KE (1, zayıf) · DÜ-ÜM (2, kuvvetli) · TE-EK (2, yarı kuvvetli) · TEK (1, zayıf). İlk üç darp Sofyan’ın, son üç darp Türk Aksağı’nın kendisidir.

Çizimde DÜM ve TE üst çizgide, KE ve TEK alt çizgidedir. Sebebi elleridir: DÜM ile TE sağ elle, KE ile TEK sol elle vurulur. Bu yüzden usulün başında üst çizgide ardı ardına iki darp görünür.

9/8’lik mertebede bir zaman bir sekizliğe karşılık gelir. Bir zamanlık darplar sekizlik (kuyruklu), iki zamanlık darplar dörtlük (kuyruksuz) ile yazılır. 9/4’lük mertebesine Ağır Aksak denir.

Usul, eller dizlere vurularak uygulanır. Usule daima sağ elle başlanır. Usul iki çizgili dizekte yazılır: üst çizgiye sağ elin darpları (saplar yukarı), alt çizgiye sol elin darpları (saplar aşağı).

Aksak, Raks Aksağı ile karıştırılır; ikisi de dokuz zamanlıdır ama Raks Aksağı ters sırayla, yani Türk Aksağı + Sofyan (5+4) biçiminde kurulur. Ayrıca son iki darbın yer değiştirmiş biçimine Evfer denir. Aksak; şarkı, türkü, ilâhi ve oyun havası formlarında çok kullanılır.