Sofyan Usulü 4/4 Nasıl Vurulur?

4/4

Sofyan

Dört zamanlı küçük usul · 2 + 2

Üst çizgi · SAĞ EL DÜM ve TE — sağ elle sağ dize

Alt çizgi · SOL EL TEK, KÂ ve KE — sol elle sol dize

Sofyan dört zamanlı ve üç darplı bir küçük usuldür. İki Nim Sofyan’ın birleşmesinden meydana gelir, yani 2 + 2 bölünür. Türk mûsikisinde dört zamanlı Sofyan’dan itibaren bütün usuller birleşiktir.

Vuruş sırası: DÜ-ÜM (2 zaman, kuvvetli) · TE (1 zaman, yarı kuvvetli) · KE (1 zaman, zayıf). Dört zamanın ilk yarısını tek bir uzun darp, ikinci yarısını iki kısa darp doldurur.

Bu usulde ilk kez DÜM ve TEK dışında darplar görünür. TE darbı da tıpkı DÜM gibi sağ elle vurulur, bu yüzden çizimde üst çizgidedir. KE ise sol elle vurulur, alt çizgiye yazılır. Yani üst çizgide ardı ardına iki darp bulunur.

Bu çizim 4/4’lük mertebeyi gösterir; her zaman bir dörtlüğe karşılık gelir. İki zamanlık DÜ-ÜM bu yüzden ikilik nota ile, yani içi boş nota kafasıyla yazılır. 4/8’lik ve 4/2’lik mertebeleri de kullanılır.

Usul, eller dizlere vurularak uygulanır. Usule daima sağ elle başlanır. Usul iki çizgili dizekte yazılır: üst çizgiye sağ elin darpları (saplar yukarı), alt çizgiye sol elin darpları (saplar aşağı).

Sofyan, daha büyük usullerin yapıtaşıdır: bir Semâî ile birleşince Devr-i Tûran (7), iki Sofyan birleşince Düyek (8), bir Türk Aksağı ile birleşince Aksak (9) oluşur. Batı mûsikisindeki 4/4’lük ölçünün karşılığı gibi düşünülebilir.