BAĞLAMA AİLESİ
a. Divan Sazı (Meydan)
Bağlama ailesinin ebad olarak en büyük sazıdır. Meydan sazı da denir. Aşık meclislerinde aşıkların birbirlerine meydan okumasıyla ilgili düşünülmektedir. Huzurda veya yeni Divan’da çalınmış olması nedeniyle Divan Sazı adını almış olduğu söylenir.
b. Bağlama
Ebad itibariyle divan sazından küçük, tamburadan daha büyüktür. Bağlama üzerindeki perde sayısı özellikle şehir merkezlerinde köylere oranla fazlalık gösterir.
c. Tambura
Tambura, bağlamadan küçük, curadan daha büyük bir halk sazıdır. Ülkemizin çok yöresinde karşımıza çıkar.
d. Cura
Bağlama ailesinin en küçük sazıdır. Ülkemizin her yöresinde rastlanan cura, değişik isimlerle anılır: dede sazı, parmak vura, üç telli cura gibi. Divan, bağlama ve tambura ile birlikte icrada bağlama curası, tanbura curası gibi isimler alır.
Bağlama ailesinde yer alan diğer sazlar: bozuk, çöğür, dımbıra, dombra, dmgıra, bulgari, karadüzen, ırızva, yelteme, köçekçe, iki telli, tamdıra, tombura, dangır vb. Bağlama ailesinde en az iki, en çok on iki tel bulunur.
Bağlamalar tezene ile çalınmasının yanı sıra sağ el parmaklarının tellere sürtülmesiyle de çalınır. Teke yöresinde “parmak curası” diye bilinen uygulamada perdelere sağ elin işaret parmağıyla vurup çekilerek çalınır. Bağlamalarda perde sayısı yörelere göre değişir; günümüzde yapılan pek çok bağlamada bir oktav içinde 17 perde bağlanmaktadır.
Bağlama Düzenleri
Bağlama düzenleri ülkemizin her bölgesinde farklı şekillerde karşımıza çıkar. Bugüne kadar yaklaşık 30 civarında düzen tespit edilmiştir. Dört ana düzen vardır: Bağlama düzeni, Bozuk (Kara) düzen, Misket düzeni ve Müstezat düzeni.
Ana düzenlerin amacı karar perdesinde volümü güçlendirmek, ahenk sağlamak ve değişik pozisyon imkânları sunmaktır. Diğer bazı düzenlere örnekler: Ferahi Düzeni, Yeksani Düzeni, Hüzzam Düzeni, Abdal Düzeni, Ümmü Düzeni, Fidayda Düzeni, Karanfil Düzeni.
Bağlama ailesinin ebad olarak en büyük sazıdır. Meydan sazı da denir. Aşık meclislerinde aşıkların birbirlerine meydan okumasıyla ilgili düşünülmektedir. Huzurda veya yeni Divan’da çalınmış olması nedeniyle Divan Sazı adını almış olduğu söylenir.
b. Bağlama
Ebad itibariyle divan sazından küçük, tamburadan daha büyüktür. Bağlama üzerindeki perde sayısı özellikle şehir merkezlerinde köylere oranla fazlalık gösterir.
c. Tambura
Tambura, bağlamadan küçük, curadan daha büyük bir halk sazıdır. Ülkemizin çok yöresinde karşımıza çıkar.
d. Cura
Bağlama ailesinin en küçük sazıdır. Ülkemizin her yöresinde rastlanan cura, değişik isimlerle anılır: dede sazı, parmak vura, üç telli cura gibi. Divan, bağlama ve tambura ile birlikte icrada bağlama curası, tanbura curası gibi isimler alır.
Bağlama ailesinde yer alan diğer sazlar: bozuk, çöğür, dımbıra, dombra, dmgıra, bulgari, karadüzen, ırızva, yelteme, köçekçe, iki telli, tamdıra, tombura, dangır vb. Bağlama ailesinde en az iki, en çok on iki tel bulunur.
Bağlamalar tezene ile çalınmasının yanı sıra sağ el parmaklarının tellere sürtülmesiyle de çalınır. Teke yöresinde “parmak curası” diye bilinen uygulamada perdelere sağ elin işaret parmağıyla vurup çekilerek çalınır. Bağlamalarda perde sayısı yörelere göre değişir; günümüzde yapılan pek çok bağlamada bir oktav içinde 17 perde bağlanmaktadır.
Bağlama Düzenleri
Bağlama düzenleri ülkemizin her bölgesinde farklı şekillerde karşımıza çıkar. Bugüne kadar yaklaşık 30 civarında düzen tespit edilmiştir. Dört ana düzen vardır: Bağlama düzeni, Bozuk (Kara) düzen, Misket düzeni ve Müstezat düzeni.
Ana düzenlerin amacı karar perdesinde volümü güçlendirmek, ahenk sağlamak ve değişik pozisyon imkânları sunmaktır. Diğer bazı düzenlere örnekler: Ferahi Düzeni, Yeksani Düzeni, Hüzzam Düzeni, Abdal Düzeni, Ümmü Düzeni, Fidayda Düzeni, Karanfil Düzeni.