UD
Türkiye’nin yanı sıra, Tunus, Fas ve Cezayir de dahil olmak üzere bütün Arap ülkelerinde, İran’da ve Ermenistan’da aynı adla kullanılan iri gövdeli, kısa saplı lavta cinsinden telli çalgıdır. (İran’da barbat adıyla da bilinir.)
Tarihçesi: İnsanoğlunun yaptığı en eski telli çalgılardan olan udun atası sayılabilecek ilk çalgıların Eski Mısır’da (İ.Ö. 1320-1085) yapıldığı sanılıyor. İranlılar bu çalgıya barbat adını vermiştir. Ud sözcüğü ilk kez VII. yüzyıla ait Arapça metinlerde geçer. Farabi’nin ud çaldığı ve çalgıda bazı değişiklikler yaptığı bilinmektedir; en önemlisi, dörtlü aralıklarla akortlanan dört teline eklediği beşinci teldir.
Udun sapındaki perdeler X. yüzyılın sonuna doğru terk edildi. Başlangıçta tahtadan mızrapla çalınan ud, IX. yüzyılda Endülüslü ünlü müzisyen Ziryab tarafından kartal teleğinden mızrapla çalınmaya başlandı. Günümüzde genellikle esnek plastikten mızraplar kullanılmaktadır. XIX. yüzyılın ikinci yarısından itibaren klasik Türk müziği çalgıları arasına giren ud, günümüze değin birçok virtüoz tarafından farklı üsluplarla çalınmıştır.
Tarihçesi: İnsanoğlunun yaptığı en eski telli çalgılardan olan udun atası sayılabilecek ilk çalgıların Eski Mısır’da (İ.Ö. 1320-1085) yapıldığı sanılıyor. İranlılar bu çalgıya barbat adını vermiştir. Ud sözcüğü ilk kez VII. yüzyıla ait Arapça metinlerde geçer. Farabi’nin ud çaldığı ve çalgıda bazı değişiklikler yaptığı bilinmektedir; en önemlisi, dörtlü aralıklarla akortlanan dört teline eklediği beşinci teldir.
Udun sapındaki perdeler X. yüzyılın sonuna doğru terk edildi. Başlangıçta tahtadan mızrapla çalınan ud, IX. yüzyılda Endülüslü ünlü müzisyen Ziryab tarafından kartal teleğinden mızrapla çalınmaya başlandı. Günümüzde genellikle esnek plastikten mızraplar kullanılmaktadır. XIX. yüzyılın ikinci yarısından itibaren klasik Türk müziği çalgıları arasına giren ud, günümüze değin birçok virtüoz tarafından farklı üsluplarla çalınmıştır.