Semâî
Üç zamanlı temel usul
Semâî üç zamanlı ve üç darplı bir usuldür. Her darp bir zaman sürer, yani en yalın usullerden biridir. Nim Sofyan ile birlikte Türk mûsikisinin iki temel usulünden biridir; diğer bütün usuller bu ikisinin çeşitli biçimlerde birleşmesinden türer.
Vuruş sırası: DÜM (kuvvetli) · TEK (yarı kuvvetli) · TEK (zayıf). Üçü de birer zamandır; usulü ayırt etmek kolaydır, çünkü darplar eşit aralıklıdır.
Bu çizim 3/4’lük mertebeyi gösterir; her zaman bir dörtlüğe karşılık gelir. Aynı usulün 3/8’lik ve 3/2’lik mertebeleri de kullanılır. Mertebe değişince vuruş düzeni değişmez, yalnızca nota değerleri ve usulün yürüklüğü değişir.
Usul, eller dizlere vurularak uygulanır. DÜM sağ elle sağ dize, TEK sol elle sol dize vurulur. Usul iki çizgili dizekte yazılır: üst çizgiye sağ elin, alt çizgiye sol elin darpları.
Semâî usulü, adı geçen büyük usullerin içinde sıkça karşımıza çıkar: bir Nim Sofyan ile birleşince Türk Aksağı (5), iki Semâî birleşince Yürük Semâî (6), bir Sofyan ile birleşince Devr-i Tûran (7) oluşur. Bu usulde oyun havaları ve şarkılar yazılmıştır.
Dikkat: Semâî bir usul adıdır; Saz Semâîsi ve Yürük Semâî ise ayrı kavramlardır. Saz semâîsi bir form, Yürük Semâî ise altı zamanlı başka bir usuldür.